Dr. Edward Peters 

To work for the proper implementation of canon law is to play an extraordinarily

constructive role in continuing the redemptive mission of Christ. Pope John Paul II







1983 Code



1917 Code


 Liber Extra



 Eastern Code


1152 x 864


4 mar 2017

Resources on Fagnanus, Jus Canonicum sive Commentaria



See also brief biographies of Fagnanus in English, Italian, Spanish, linked below, and those of Willke in NCE V: 790; Bertola DDC V: 807-809; and Ortolan, DTC V/2: 2067-2069.

This page is a guide to those parts of the Quinque Libri Decretalium that were the subject of commentary by Prosper Fagnanus, one of the greatest Ius Novissimum canonists.


Prospero Fagnanus (Italian cleric, d. 1678), Jus Canonicum sive Commentaria in [Quinque Libros] Decretalium cum disceptatione Grangiis [1661], nova editio, aliis prioribus multo correctior, cum amplissimo rerum & verborum indice accuratissimo (Coloniae Allobrogum, Sumptibus Fratrum de Tournes, 1759), 5 volumes bound as three. 


Fagnanus did not comment on every chapter, or even every title, in the Quinque Libri Decretalium, but when he did address a specific caput, it was frequently an exhaustive treatment. Below I used Fagnanus' spelling but corrected obvious typographical errors in the citations. While pagination varies according to to edition, I listed page numbers to give one a sense of how large or small specific entries are.

Prospero Fagnanus


Related Pages


Master Page on

Corpus Iuris Canonici


Master Page on

Gratian's Concordantia


Master Page on the

Ius Decretalium


Resources on

Ius Decretalium (Friedberg edition)


Resource Page on Gottofredo da Trani,  Summa Perutilis


Resource Page

on Fagnanus

Jus Canonicum

sive Commentaria


Resource Page

on Engel,

Manuale Parochorum


Resource Page

on Schmier,




Resource Page

on Ferraris,

Prompta Bibliotheca


Resources on the

Ius Novissimum


Readings in the

History of Canon Law


Prospero Fagnani, canonist, b. in Italy, place and date of birth uncertain; d. in 1678. Some writers place his birth in 1598, others in 1587 or in 1588. It is certain that he studied at Perugia. At the age of twenty he was a doctor of civil and canon law; at twenty-two, secretary of the Congregation of the Council. He held this office for fifteen years. He fulfilled the same functions in several other Roman Congregations. It is not certain that he ever lectured on canon law at the Roman University (Sapienza). He became blind at the age of forty-four. This affliction did not prevent him from devoting himself to canonical studies and from writing a commentary of the Decretals of Gregory IX, which gained for him the title of "Doctor Caecus Oculatissimus", i.e. the blind yet most far-sighted doctor. This commentary includes interpretations of the texts of the most difficult of the Decretals of Gregory IX. It is distinguished by the clearness with which the most complex and disputed questions of canon law are explained. The work is also of great value for the purpose of ascertaining the practice of the Roman Congregations, especially that of the Congregation of the Council, of which the author quotes numerous decisions. Benedict XIV gave this work the highest praise, and its authority is still continually appealed to in the Roman Congregations. It is divided, like the Decretals of Gregory IX, into five books. The first edition was published at Rome, in 1661, under the title of "Jus canonicum seu commentaria absolutissima in quinque libros Decretalium". It has been reprinted several times. Fagnanus is reproached with excessive rigour in his commentary on the chapter of the Decretals "Ne innitaris" (Book I, De constitutionibus), in which he combats the doctrine of probabilism. St. Alphonsus calls him "magnus rigoristarum princeps", the great prince of the rigorists (Homo apostolicus, Tract. I, no. 63; Theologia Moralis, IV, no. 669). Article by A. Van Hove, from New Advent Catholic Encyclopedia.


More below (in Italian and Spanish).





Note both spellings: Fagnanus (nom.) or Fagnani (gen.)


Fagnanus provided a Repertorium of more than 300 pages for his Commentaries. It appears after volume V.


Always use both the title or chapter number and the incipit clause when citing decretal works; the redundancy helps one avoid errors that tend to occur when only one reference is used.






de Summa Trinitate et fide catholica



     c. 01, Firmiter credimus

I: 001-009


     c. 02, Damnamus ergo

I: 009-012


de Constitutionibus



     c. 01, Canonum statuta

I: 013-023


     c. 05, Ne innitaris

I: 023-083


     c. 06, Cum omnes

I: 083-087


     c. 07, Quae in

I: 087-096


     c. 08, Cum accessissent

I: 097-101


     c. 09, Cum M. Ferrariensis

I: 101-107


     c. 10, Ecclesia Sanctae

I: 108-113


     c. 12, Ex parte

I: 113-117


     c. 13, Quoniam constitutio

I: 117-128


de Rescriptis



     c. 03, Caeterum si

I: 128-133


     c. 04, Inter caeteras

I: 133-138


     c. 07, Eam te

I: 138-141


     c. 11, Ad audientiam

I: 141-142


     c. 18, Causam quae

I: 142-144


     c. 20, Super litteris

I: 145-152


     c. 21, Edoceri postulastis

I: 169-170


     c. 26, Dilectus filius

I: 171-174


     c. 28, Nonnulli gratia

I: 152-158


     c. 31, Ad audientiam

I: 159-169


de Consuetudine



     c. 01, Consuetudines quae

I: 174-179


     c. 04, Quanto de

I: 180-184


     c. 07, Cum venerabilis

I: 184-185


     c. 08, Cum dilectus

I: 185-191


de Postulatione praelatorum



     c. 03, Bonae memoriae

I: 192-197


     c. 06, Et si

I: 197-198


de Electione et electi potestate



     c. 01, Nullus in

I: 199-203


     c. 04, Significasti reges

I: 203-211


     c. 06, Licet de

I: 211-221


     c. 07, Cum in

I: 221-233


         § Inferiora

I: 233-236


     c. 08, Causam, quae

I: 237-240


     c. 09, Nosti quomodo

I: 241-243


     c. 14, Cum terra

I: 243-244


     c. 17, Qualiter post

I: 244-245


     c. 22, Dudum ad

I: 245-249


     c. 24, Querelam, quam

I: 249-252


     c. 27, Cum causam

I: 252-256


     c. 31, Cum Ecclesia

I: 256-260


     c. 37, Cum ad

I: 260-262


     c. 42, Quia propter

I: 263-268


         § Illud autem

I: 268-269


     c. 43, Quisquis electioni

I: 270-273


     c. 44, Nihil est

I: 273-276


     c. 49, Cum in

I: 276-279


     c. 56, Massana Ecclesia

I: 279-282


     c. 58, Publicato scrutinio

I: 282-288


de Translatione episcopi



     c. 01, Cum ex

I: 289-290


     c. 03, quanto personam

I: 291-299


de Auctoritate et usu pallii



     c. 07, Quia nos

I: 299-301


de Renunciatione



     c. 03, Ex transmissa

I: 301-302


     c. 04, Admonet &

I: 303-306


     c. 09, Ad suplicationem

I: 306-308


     c. 10, Nisi cum

I: 308-316


     c. 11, Post translationem

I: 316-318


     c. 15, Dilecti filii

I: 319-322


de Supplenda negligentia praelatorum



     c. 01, Statuimus praetera

I: 322-327


     c. 03, De eo

I: 327-330


     c. 04, Ex tenore

I: 331-333


     c. 05, Ad aures

I: 333-336


de Temporibus ordinationum et qualitate ordinandorum



     c. 06. Si archiepiscopus

I: 336-337


     c. 07, Nec episcopi

I: 337-338


     c. 10, Ex parte

I: 338


     c. 13, Litteras vestras

I: 338-339


     c. 14, Vel non

I: 339-343


     c. 15, Dilectus filius

I: 343-346


de Scrutinio in ordine faciendo



de Ordinatis ab episcopo, qui renunciavit episcopatui



     c. 01, Requisivit a

I: 347-356


de Aetate et qualitate et ordine praeficiendorum



     c. 01, Ut abbates

I: 356-366


     c. 03, Indecorum est

I: 366-370


     c. 04, Eam te

I: 371-376


     c. 05, Praeterea licet

I: 376-377


     c. 06, Quaeris a

I: 378-382


     c. 09, Cum contingat

I: 382-395


     c. 13, Accepimus, te

I: 395-399


     c. 14, Cum sit

I: 399-404


de Sacra unctione



     c. 01, Cum venisset

I: 405-416


         § Per frontis

I: 416-417


de Sacramentis non iterandis



     c. 03, Presbiter et

I: 418-423


de Filiis presbyterorum ordinandis vel non



     c. 01, Ut filii

I: 423-426


     c. 05, Veniens ad

I: 427-428


     c. 07, Ex transmissa

I: 429-431


     c. 08, Constitutus in

I: 442-444


     c. 11, Ad extirpandas

I: 432-436


     c. 16, Ad abolendam

I: 436


     c. 18, Nimis in

I: 437-442


de Servis non ordinandis et eorum manumissione



de Obligatis ad ratiocinia ordinandis vel non



     c. 01, Magnus Episcopus

I: 444-456


de Corpore vitiatis ordinandis vel non



de Bigamis non ordinandis



     c. 02, Super eo

I: 457-461


     c. 04, Nuper a

I: 461-467


de Clericis peregrinis



de Officio archidiaconi



     c. 07, Ad haec

I: 468-471


     c. 08, Significasti, &

I: 471-474


     c. 10, Dilecto filio

I: 475


de Officio archipresbyteri



     Special note

I: 475


de Officio primicerii



de Officio sacristae



de Officio Custodis



     c. 01, Custos Ecclesiae

I: 476-477


de Officio vicarii



     c. 06, Ex parte

I: 477-479


de Officio et potestate iudicis delegati



     c. 11, Sane quia

I: 480-485


     c. 12, Ex parte

I: 485-486


     c. 14, Quoniam Abbas

I: 487-489


     c. 31, Cum in

I: 490-493


     c. 38, Significantibus M. muliere

I: 493-500


de Officio legati



     c. 02, Studisti a

I: 500-505


de Officio iudicis ordinarii



     c. 01, Perniciosam &

I: 505-510


     c. 03, Cum ab

I: 511-513


     c. 04, Cum vos

I: 514-518


     c. 07, Quanto devotio

I: 518-525


     c. 13, Irrefragabili constitutione

I: 526


         § Excessus

I: 527-530


         § Caeterum

I: 531-533


     c. 15, Inter caetera

I: 533-537


     c. 16, Conquerente oeconomo

I: 537-543


     c. 17, Ut iuxta

I: 543-546


     c. 18, Dilectus filius

I: 546-548


     c. 19, Grave gerimus

I: 549-557


de Officio iudicis



de Maioritate et obedientia



     c. 01, Cum certum

I: 557-560


     c. 09, Quod super

I: 560-564


     c. 10, Cum in

I: 564-566


     c. 11, His, quae

I: 566-572


     c. 14, Cum olim

I: 572-578


de Treuga et pace



     c. 01. Treugas a

I: 579-584


     c. 02, Innovamus ut

I: 585-586


de Pactis



     c. 01, Antigonus Episcopus

I: 586-591


     c. 04, Cum pridem

I: 592-605


     c. 05, Accepimus quod

I: 606-611


de Transactionibus



     c. 08, Veniens ad

I: 611-614


de Postulando



     c. 01, Clerisi in

I: 614-616


     c. 03, Cum sacerdotis

I: 617-618


de Procuratoribus



de Syndico



de His, quae vi metusve causa fiunt



     c. 01, Perlatum est

I: 618-625


     c. 05, Sacris est

I: 625-628


de in Integrum restitutione



     c. 01, Requisivit tua

I: 628-631


de Alienatione iudicii mutandi causa facta



de Arbitris



     c. 02, Non sine

I: 631-635


     c. 05, Cum tempore

I: 636-639


     c. 08, Contingit interdum

I: 639-642


     c. 10, Ex parte

I: 642-646
















































de Iudiciis



c. 02, Decernimus, ut

II: 001


c. 05, Caeterum quia

II: 001-004


c. 10, Cum non

II: 004-012


c. 12, Cum venissent

II: 012-024


c. 20, Venerabilis frater

II: 024-027


de Foro competenti



c. 01, Si quis

II: 027-034


c. 02, Nullus judicum

II: 035-043


c. 05, Si clericus

II: 043-050


c. 07, Verum quoniam

II: 050-053


c. 13, Cum contingat

II: 058-063


c. 15, Ex parte

II: 063-064


c. 18, Significasti nobis

II: 065-068


c. 19, Proposuisti nobis

II: 068-070


c. 20, Licet ratione

II: 053-057


de Libelli oblatione



de Mutuis petitionibus



de Litis contestatione



c. 01, Olim inter

II: 071-077


Ut lite non contestata non procedatur ad testium receptionem vel ad sententiam diffinitivam



de Iuramento calumniae



de Dilationibus



de Feriis



c. 04, Capellanus tuus

II: 077-079


c. 05, Conquestus est

II: 079-086


de Ordine cognitionum



c. 01, Intelleximus, quod

II: 087-089


c. 03, Tuam non

II: 090-096


de Plus petitionibus



de Causa possessionis et proprietatis



c. 03, Cum Ecclesia

II: 096-099


de Restitutione spoliatorum



c. 07, Conquerente nobis

II: 100


c. 11, Gravis ad

II: 101-110


c. 13, Litteras tuas

II: 110-111


de Dolo et contumacia



de Eo, qui mittitur in possessionem causa rei servandae



Ut lite pendente nihil innovetur



de Sequestratione possessionum et fructuum



de Confessis



de Probationibus



c. 01, Ex epistolae

II: 112-114


c. 02, Sicut consuetudo

II: 115-117


c. 07, Post cessionem

II: 117-118


c. 08, In praesentia

II: 119-129


c. 10, Per tuas

II: 129-131


de Testibus et attestationibus



c. 02, In nomine

II: 132-135


c. 18, Intimavit R. presbiter

II: 136-137


c. 23, Licet universis

II: 137-138


c. 45, Constitutis in

II: 139


c. 50, Praesentata nobis

II: 140-141


c. 52, Venerabili fratri

II: 142-144


c. 56, Non debet

II: 145


de Testibus cogendis vel non



c. 04, Pervenit ad

II: 146-148


de Fide instrumentorum



c. 12, G. Perpetuus Vicarius

II: 149-151


de Praesumptionibus



de Iureiurando



c. 04, Ego N. Episcopus

II: 151-158


c. 16, Veniens ad

II: 158-160


de Exceptionibus



de Praescriptionibus



c. 15, Auditis et

II: 160-163


c. 18, Cum olim

II: 163-167


de Sententia et re iudicata



c. 03, Non potest

II: 168-169


c. 12, Cum olim

II: 170-172


c. 13, Cum inter

II: 173-175


de Appellationibus, recusationibus, et relationibus



c. 03, Ad nostram

II: 175-176


c. 12, Super eo

II: 177-181


c. 31, De priore

II: 181-184


c. 46, Constitutis in

II: 185-187


c. 53, Pastoralis officii

II: 187-190


c. 62, Cum causam

II: 191-192


de Clericis peregrinantibus



de Confirmatione utili vel inutili



c. 01, Si quis

II: 192*

* There seem to be some pages missing at this point.








de Vita et honestate clericorum



c. 14, A crapula

III: 001-004


de Cohabitatione clericorum et mulierum



c. 07, Vestra duxit

III: 005-016


c. 10, Quaesitum est

III: 016-020


de Clericis coniugatis



c. 07, Joannes nobis

III: 020-021


de Clericis non residentibus in ecclesia vel praebenda



c. 02, Ex gestis

III: 021-023


c. 03, Quia nonnulli

III: 024-025


c. 04, Relatum est

III: 026-029


c. 06, Conquerente nobis

III: 029-031


c. 07, De caetero

III: 032-035


c. 08, Ex parte

III: 035-042


c. 09, Qualiter Archiepiscopus

III: 043-047


c. 11, Ex tuae

III: 048-051


c. 12, Tuae fraternitatis

III: 051-053


c. 15, Ad audientiam

III: 053-056


c. 16, Cum ad

III: 056-057


c. 17, Clericos in

III: 058-061


de Praebendis et dignitatibus



c. 02, Non liceat

III: 061-063


c. 04, Episcopus si

III: 064-069


c. 05, Quia in

III: 069-071


c. 07, Referente J. presbitero

III: 072-073


c. 11, Significatum est

III: 074-078


c. 13, Ad haec

III: 078-082


c. 14, Praeterea de

III: 082


c. 16, Cum secundum

III: 083-088


c. 18, Cum jamdudum

III: 088-095


c. 19, Dilectus filius

III: 095-098


c. 21, Nisi essent

III: 098-103


c. 25, Dilecto filio

III: 104-106


c. 27, Dilectus filius

III: 106-108


c. 28, De multa

III: 109-114


c. 29, Grave nimis

III: 115-116


c. 30, Extirpandae consuetudinis

III: 117-118


    § Qui vero

III: 119-124


c. 32, Licet vobis

III: 124-135


c. 33, Exposuisti nobis

III: 135-140


c. 35, Super inordinate

III: 140-144


de Clerico aegrotante vel debilitato



c. 01, Cum percussion

III: 145-147


c. 03, De rectoribus

III: 147-151


c. 05, Ex parte

III: 151-153


c. 06, Consultationibus &

III: 153-160


de Institutionibus



c. 01, Non amplius

III: 160-168


c. 03, Ex frequentibus

III: 168-169


c. 06, Cum venissent

III: 169-172


de Concessione praebendae et ecclesiae non vacantis



c. 02, Nulla ecclesiastica

III: 173-179


c. 05, Quia diversitatem

III: 180-182


c. 09, Litteras vestras

III: 183-188


c. 15, Postulatis per

III: 188-191


Ne Sede vacante aliquid innovetur



c. 01, Novit ille

III: 191-194


c. 02, Illa devotionis

III: 194-197


c. 07, Cum Apostolica

III: 197-199


de His, quae fiunt a praelato sine consensu capituli



c. 09, Pastoralis officii

III: 199-204


c. 10, Etsi membra

III: 204-206


de His, quae fiunt a maiori parte capituli



c. 01, Cum in

III: 207-208


Ut ecclesiastica beneficia sine deminutione conferantur



de Rebus ecclesiae alienandis vel non



c. 05, Nulli liceat

III: 209-212


c. 11, Ad nostrum

III: 213


de Precariis



de Commodato



de Deposito



de Emptione et venditione



de Locato et conducto



c. 04, Potuit emphiteuta

III: 213-215


de Rerum permutatione



de Feudis



c. 01, Insinuatione praeserentium

III: 215-217


c. 02, Ex parte

III: 218-220


de Pignoribus et aliis cautionibus



de Fideiussoribus



de Solutionibus



c. 01, Ad hoc

III: 221-223


c. 11, Odoardus clericus

III: 224-229


de Donationibus



c. 01, Prudentes &

III: 230-231


de Peculio clericorum



c. 05, Si quis

III: 232-239


de Testamentis et ultimis voluntatibus



c. 02, Quia ingredientibus

III: 239-243


c. 03, Nos quidem

III: 244-250


c. 10, Cum esses

III: 250-262


c. 11, Relatum est

III: 262-263


c. 17, Tua nobis

III: 264-269


c. 19, Joannes Clericus

III: 269-270


de Successionibus ab intestato



c. 03, Cum dilectus

III: 271-273


de Sepulturis



c. 03, Fraternitatem tuam

III: 273-284


de Parochis, et alienis parochianis



c. 01, Si episcopus

III: 284-285


c. 03, Nullus episcopus

III: 286-290


c. 05, Significavit nobis

III: 290-294


c. 13, Quoniam a

III: 294-297


de Decimis, Primitiis et oblationibus



c. 29, Cum contingat

III: 297-302


c. 32, In aliquibus

III: 303-304


c. 34, Nuper Abbates

III: 305-308


de Regularibus et transeuntibus ad religionem



c. 01, Nullus tondeatur

III: 309-313


c. 02, Si quis

III: 313-321


c. 03, Ut clerici

III: 322


c. 04, Vidua si

III: 322-326


c. 07, Non est

III: 326-329


c. 08, Ad nostram

III: 329-333


c. 10, Sane de

III: 333-337


c. 11, Significatum est

III: 337-343


c. 12, Cum virum

III: 343-348


c. 13, Porrectum nobis

III: 349-355


c. 14, Cum simus

III: 355-357


c. 16, Ad Apostolicam

III: 357-363


c. 17, Sicut nobis

III: 363-366


c. 18, Licet quibusdam

III: 367-372


c. 20, Consulti sumus

III: 373-380


c. 22, Ex parte

III: 380-383


c. 23, Statuimus novitios

III: 383-388


c. 24, Ne religiosi

III: 389-402


de Conversione coniugatorum



c. 01, Praeterea, utrum

III: 402-405


c. 02, Verum post

III: 405-406


c. 04, Cum sis

III: 407-414


c. 05, Conjugatus &

III: 415-417


c. 07, Ex publico

III: 418-422


c. 09, Ex parte

III: 422-425


de Conversione infidelium



de Voto et voti redemptione



c. 03, Litterarum tuam

III: 425


c. 08, Quod super

III: 425-426


de Statu monachorum et canonicorum regularium



c. 02, Monachi non

III: 426-435


c. 03, Recolentes qualiter

III: 436-442


c. 05, Quod Dei

III: 442-445


c. 06, Cum ad

III: 445-451


c. 07, In singulis

III: 452-454


de Religiosis domibus, ut episcopo sint subiectae



c. 3, De Xenodochiis

III: 455-458


c. 4, Ad haec

III: 458-463


c. 5, Inter quatuor

III: 464-465


c. 8, Cum dilectus

III: 466-469


de Capellis monarchorum et aliorum religiosorum



c. 01, In ecclesiis

III: 469-473


c. 03, Ex parte

III: 473-476


de Iure patronatus



c. 01, Perlatum est

III: 477-478


c. 03, Quoniam in

III: 479-483


c. 07, Ex litteris

III: 484-488


c. 19, Consultationibus &

III: 489-490


c. 24, Cum autem

III: 491-494


c. 25, Nobis fuit

III: 494-496


c. 27, Cum propter

III: 497-504


c. 30, Postulasti per

III: 504-506


de Censibus, exactionibus, et procurationibus



c. 04, Licet multum

III: 506-510


c. 20, Olim causam

III: 510-512


c. 21, Cum venerabilis

III: 513-514


c. 33, Procurationes, quae

III: 514-517


c. 24, Venerabili Fratre

III: 518-521


c. 27, Autoritate praesentium

III: 521-523


Disceptation. deGrangiis

III: 524-534


de Consecratione ecclesiae vel altaris



c. 09, A qua

III: 534-537


de Celebratione missarum, et sacramento Eucharistiae et divinis officiis



c. 01, Presbiter mane

III: 538-541


c. 02, Quidam laicorum

III: 542-545


c. 09, Dolentes referimus

III: 546-551


c. 11, Cum creatura

III: 552-554


de Baptismo et eius effectu



c. 01, Si quis

III: 555-557


c. 03, Majores Ecclesiae

III: 558-566


de Presbytero non baptizato



c. 03, Veniens ad

III: 567


de Custodia Eucharistiae, chrismatis et aliorum sacramentorum



de Reliquiis et veneratione sanctorum



c. 01, Audivimus, quod

III: 567-572


c. 02, Cum ex

III: 573-576


de Observatione ieiuniorum



c. 02, Consilium nostrum

III: 576-581


c. 03, Explicari per

III: 581-584


de Purificatione post partum



de Ecclesiis aedificandis vel reparandis



c. 03, Ad audientiam

III: 585-591


de Immunitate ecclesiarum, coemiterii, et rerum, ad eas pertinentium



c. 02, Pervenit &

III: 591-593


c. 04, Non minus

III: 593-599


c. 06, Inter alia

III: 599-606


c. 09, Ecclesiae, in

III: 607-609


c. 10, Immunitatem Ecclesiasticam

III: 610-612


Ne clerici vel monachi saecularibus negotiis se immisceant



c. 01, Multa sunt

III: 613-619


c. 03, Non magnopere

III: 620-622


c. 06, Secundum institute

III: 622-623


c. 07, Relatum est

III: 624-634


c. 08, Sicut te

III: 635-639


c. 09, Sententiam sanguinis

III: 640


c. 10, Super specula

III: 641-646







de Sponsalibus et matrimonialis



c. 01, De Francia

IV: 001


c. 03, Juvenis, qui

IV: 002


c. 04, Ad audientiam

IV: 003-005


c. 08, Sponsam alterius

IV: 006


c. 10, Ex litteris

IV: 006-007


c. 11, Non est

IV: 007-011


c. 25, Tuae fraternitati

IV: 011-014


c. 28, Consultationi tuae

IV: 014-015


c. 30, Is qui

IV: 015-016


c. 31, Si inter

IV: 017-018


de Desponsatione impuberum



c. 01, Tua nos

IV: 018-020


c. 02, Ubi non

IV: 021-022


c. 09, De illis

IV: 022-026


de Clandestina desponsatione



c. 01, Si quis

IV: 027


c. 02, Quod nobis

IV: 028-032


c. 03, Cum inhibitio

IV: 033-034


de Sponsa duorum



c. 03, Licet praeter

IV: 035


de Conditionibus appositis in desponsatione vel in aliis contractibus



c. 01, Quicumque sub

IV: 036


c. 05, Super eo

IV: 037-38


c. 07, Si conditiones

IV: 038-40


Qui clerici vel voventes matrimonium contrahere possunt



c. 04, Consuluit nos

IV: 041-045


c. 07, Insinuante J. nobili

IV: 045-051


de Eo, qui duxit in matrimonium quam polluit per adulterium



de Coniugio leprosorum



de Coniugio servorum



c. 04, Ad nostram

IV: 051-053


de Natis ex libero ventre



de Cognatione spirituali



c. 01, Utrum autem

IV: 053-056


c. 02, Si vir

IV: 057-058


c. 03, Super eo

IV: 058


c. 06, Veniens ad

IV: 059-061


c. 08, Ex litteris

IV: 062-063


de Cognatione legali



de Eo, qui cognovit consanguineam uxoris suae vel sponsae



de Consanguinitate et affinitate



c. 03, Quod dilectio

IV: 064


c. 05, Quod super

IV: 065


c. 06, Quia circa

IV: 066-067


c. 08, Non debet

IV: 067-069


c. 09, Vir qui

IV: 069-072


de Frigidis et maleficiatis, et impotentia coeundi



de Matrimonio contracto contra interdictum ecclesiae



c. 01, Litterae, quas

IV: 072-074


Qui filii sint legitimi



c. 05, Lator praesentium

IV: 075-089


c. 12, Per tuas

IV: 089-090


Qui matrimonium accusare possunt, vel contra illud testari



de Divortiis



c. 05, Ex litteris

IV: 091-093


de Donationibus inter virum et uxorem, et de dote post divortium restituenda



de Secundiis nuptiis



c. 03, Vir autem

IV: 093-094







de Accusationibus, inquisitionibus et denunciationibus



c. 04, Omnipotens Deus

V: 001-004


c. 12, Si constiterit

V: 004-008


c. 24, Qualiter et

V: 008-016


c. 25, Sicut olim

V: 017-023


de Calumniatoribus



de Simonia, et ne aliquid pro spiritualibus exigatur vel promittatur



c. 01, In ordinando

V: 024-028


c. 04, Accusatum simoniacum

V: 029


c. 05, Quoties &

V: 030


c. 17, Ex diligenti

V: 030-031


c. 27, Nobis fuit

V: 031-040


c. 31, Licet Heli

V: 040-044


c. 32, Per tuas

V: 044-049


c. 34, Tua nos

V: 049-052


c. 46, Mandato nostro

V: 052-058


Ne praelati vices suas vel ecclesias sub annuo censu concedant



c. 01, Praeterea, quoniam

V: 059-067


c. 02, Quoniam in

V: 068-070


de Magistris, et ne aliquid exigatur pro licentia docendi



c. 01, Quoniam Ecclesia

V: 070-071


c. 04, Quia nonnullis

V: 071-074


c. 05, Super specula

V: 075-077


de Iudaeis, sarracenis, et eorum servis



c. 14, Postulati qualiter

V: 077-078


de Haereticis



c. 07, Cum Christus

V: 078


c. 09, Ad abolendam

V: 078-083


c. 10, Vergentis in

V: 084-087


c. 16, Absolutos se

V: 088-090


de Schismaticis et ordinatis ab eis



c. 01, Quod a

V: 090-104


de Apostatis et reiterantibus baptisma



c. 06, Consultationi tuae

V: 104-106


de His, qui filios occiderunt



de Infantibus et languidis expositis



de Homicidio voluntario vel casuali



c. 01, Si quis

V: 107


c. 02, Interfecisti furem

V: 108-110


c. 06, Sicut dignum

V: 111-112


c. 10, Suscepimus litteras

V: 112-114


c. 11, De caetero

V: 115-117


c. 12, Ad audientiam

V: 117-123


c. 18, Significasti nobis

V: 123-124


c. 19, Tua nos

V: 124-125


c. 24, Petitio tua

V: 125-127


c. 25, Quidam, ut

V: 128-129


de Torneamentis



de Clericis pugnantibus in duello



c. 02, Henricus presbiter

V: 129-133


de Sagittariis



de Adulteriis et stupro



c. 02, Pervenit ad

V: 134-138


de Raptoribus, incendiariis et violatoribus ecclesiarum



de Furtis



c. 05, Ex litteris

V: 139


de Usuris



c. 06, In civitate

V: 139-143


c. 10, Consuluit nos

V: 144


c. 19, Naviganti vel

V: 145-152


de Crimine Falsi



c. 01, Falsidicus testis

V: 152-162


c. 02, Super eo

V: 162-164


c. 05, Licet ad

V: 164-166


c. 07, Ad falsariorum

V: 167-171


c. 09, Ex conscientia

V: 172-174


de Sortilegiis



de Collusione detegenda



c. 03, Audivimus usque

V: 174


de Delictis puerorum



de Clerico venatore



de Clerico percussore



de Maledicis



c. 01, Innotuit nobis

V: 175


de Clerico excommunicato, deposito vel interdicto ministrante



c. 02, Si quis

V: 175-177


c. 05, Illud Dominus

V: 177-178


c. 07, Postulastis per

V: 178-181


de Clerico non Ordinato ministrante



de Clerico per saltum promoto



c. 01, Tuae litterae

V: 181-188


de Eo, qui furtive ordinem suscepit



de Excessibus praelatorum et subditorum



c. 08, Sicut unire

V: 189-196


c. 10, Ex litteris

V: 196


c. 12, Accedentibus ad

V: 197-201


c. 16, Nimis iniqua

V: 201


c. 17, Nimis prava

V: 202-210


de Novi operis nunciatione



c. 02, Cum ex

V: 210-216


de Privilegiis et excessibus privilegiatorum



c. 01, Episcopalia gubernacula

V: 216-220


c. 03, Cum et

V: 220-222


c. 10, Patentibus litteris

V: 222-224


c. 11, Tuarum nos

V: 225-231


c. 12, Cum olim

V: 233-234


c. 14, Cum olim

V: 231-232


c. 16, Cum capella

V: 234-238


c. 18, Ex parte

V: 239-246


c. 21, Quoniam per

V: 246-247


c. 24, Ut privilegia

V: 247-250


c. 25, Quod nonnullis

V: 251-253


c. 26, Quanto amplius

V: 254-256


c. 27, Ex parte

V: 256


c. 30, In his

V: 257-260


de Purgatione canonica



de Purgatione vulgari



de Iniuriis et damno dato



de Poenis



c. 02, Presbiteri interfecti

V: 261-264


c. 03, Licet juxta

V: 264-267


c. 06, Tuae discretionis

V: 267


de Poenitentiis et remissionibus



c. 01, Manifesta peccata

V: 267-269


c. 02, Qui presbiterum

V: 270-278


c. 07, Quaesitum est

V: 279-280


c. 09, Officii &

V: 281-284


c. 12, Omnis utriusque

V: 285-293


c. 14, Cum ex

V: 294-296


c. 16, Ne pro

V: 297-303


de Sententia excommunicationis



c. 14, Cum non

V: 303


c. 17, Pervenit ad

V: 303-305


c. 21, A nobis

V: 305-309


c. 23, Perpendimus ex

V: 310-311


c. 25, In audientia

V: 312


c. 27, Cum pro

V: 313-316


c. 28, A nobis

V: 316-318


c. 29, Nuper a

V: 319-322


c. 32, Cum illorum

V: 323-325


c. 35, Ut famae

V: 326


c. 40, Per tuas

V: 326-330


c. 41, Si aliquando

V: 330-332


c. 43, Responso nostro

V: 332-341


c. 44, Inquisitioni tuae

V: 341


c. 45, Contingit interdum

V: 341-344


c. 48, Sacro approbante

V: 344-349


c. 54, Cum voluntate

V: 349-352


de Verborum significatione



c. 16, Olim tibi

V: 352-356


c. 27, Novimus expedire

V: 357-358


de Regulis iuris



Copies of Fagnanus in the Robbins Collections at Boalt Hall:

  • Fagnani, Prospero. De opinione probabili. Tractatus ex Commentariis Prosperi Fagnani super Decretalibus seorsum recusus. Romae: Sumptibus I. Casoni, 1665.

  • ——. Jus canonicum, sive Commentaria absolutissima in V libros decretales, cum indice. Coloniae Agrippinae: I. Widenfelt, 1681-82.

  • ——. Prosperi Fagnani Commentaria in primum [-quintum] librum Decretalium. Venetiis: Ex typographia Balleoniana, 1729.

  • ——. Prosperi Fagnani Commentaria in primum [-quintum] librum Decretalium, cum disceptatione de grangiis quae in aliis editionibus desiderabatur, ac ipso textu suis locis apte disposito. Venetiis: Ex typographia Balleoniana, 1742.


Prospero Boni aggiunse il cognome Fagnani dietro l'adozione dello zio materno Giovan Francesco; studiò a Perugia dove si laureò in "utroque iure"; in quella città pubblicò nel 1611 il trattato "Problemata cum methodo". Si trasferì a Roma insegnando Diritto all'Università; nel 1610 fu chiamato alla Sacra Congregazione del Concilio come sottosegretario, poi come segretario sostituendo lo zio; nel 1632 divenne cieco; si adoperò moltissimo per l'innalzamento di Sant'Angelo in Vado a città con sede vescovile; ricoprì diverse cariche nell'ambiente curiale romano. La sua opera più famosa è il "Commentarium ad libros Decretalium"; stese su richiesta di Gregorio XV la bolla Aeterni patris Filius pubblicata nel 1621, riguardante l'ordinamento giuridico alle elezioni pontificie e rimasta in vigore fino al 1904. Molto legato al paese natale, aveva un altare nella Basilica Cattedrale che dotò di dipinti e arredi. Information taken from here.


Próspero Fagnani. Canonista nacido en Italia en fecha y lugar desconocidos; murió en 1678.  Algunos escritores piensan que nació en 1598, pero otros piensan que fue en 1587 ó 1588.  Se sabe con certeza que estudió en Perugia. A los veinte años de edad ya era doctor en derecho civil y canónico; a los veintidós llegó a ser secretario de la Congregación del Concilio, oficio que conservó durante quince años. Sirvió esa misma función en varias otras congregaciones romanas. No se sabe con certeza si dio clases de derecho canónico en la Universidad Romana de Sapienza. Cayó ciego a los cuarenta y cuatro años de edad, pero esa aflicción no le impidió proseguir sus estudios canónicos ni de escribir un comentario sobre los Decretos de Gregorio IX, lo que le ganó el título de Doctor Caecus Oculatissimus: el maestro ciego-clarividente. Su comentario incluye interpretaciones de los textos más difíciles de los Decretos de Gregorio IX y se distingue por la claridad que proyecta sobre cuestiones complejas y disputadas en materias de derecho canónico.  La obra se divide en cinco libros, al igual que los Decretos. Su primera edición fue publicada en Roma en 1661, bajo el título Jus canonicum seu comentaria absolutisima in quinque libros Decretalium.  La obra ha sido reproducida numerosas veces. A Fagnani se le reprocha el rigor excesivo de su comentario del capítulo “Ne innitaris” de los Decretos (Libro I, De constitutionibus), en el que combate la doctrina del probabilismo.  San Alfonso lo llama “magnus rigoristarum princeps,” el gran príncipe de los rigoristas (Homo apostolicus, Tract. I, no. 63; Theologia Moralis, IV, no. 669. A. VAN HOVE, Trascrito en inglés por Gerald M. Knight, Traducido al castellano y trascrito por Pedro O. Vega. Taken from the Enciclopedia Católica.