Dr. Edward Peters

CanonLaw.info

Tamarack Christian Latin: Progressus Latine

Hac in schola omnes sumus condiscipuli. / In this school we are all students.

2 jun 2026


Overview

This page lists Latin rhetorical exercises and grammar points typically treated by Dr. Peters in seated classroom settings or in tutoring independent students. Key as follows:

 

 

Topics already presented and thus subject to examination.

 

Topics being presented and soon subject to examination.

 

Topics not yet presented.

 

TCL Links

 Main PageQA, Basics, Overviews SupplementsCollins • Progressus Latine • Mostly Medieval


Preliminary

topics

These topics provide an orientation to the study of Latin.

 

Preliminary topics.

First thoughts toward learning Latin, 1-9, here.

 

 

Kinds of Words (Parts of Speech), 1-3, here.

 

 

Notes on sentences, 1-3, here.

 

 

 


Rhetorical exercises

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

The exercises listed below give students the opportunity to learn Latin by actual use. These exercises are not of equal importance or difficulty. Some can be learned in a few minutes, others require more time to master.

 

Orationes / Prayers.

Besides the obvious value of (a) praying (b) in the Church's common language, Latin prayers are a rich source of grammatical examples.

 

Signum crucis, here.

 

 

Pater noster, here.

 

 

• Ave Maria, here.

 

 

• Gloria Patri, here.

 

 

Salve Regina, here.

 

 

• O mi Jesu, here.

 

 

• Deus, cujus, here.

 

 

• Benedic, Domine, nos, here.

 

 

Agimus tibi, here.

 

 

Angelus, here.

 

 

• Anima Christi, here.

 

 

• Requiem aeternam, here.

 

 

• Actiones nostras, here.

 

 

 

Hymni / Hymns.

Besides the obvious value of (a) praying (b) in the Church's common language, Latin hymns are a rich source of grammatical examples for learners.

 

Tantum ergo, here.

wiki

 

O Salutaris Hostia, here.

wiki

 

O Sanctissima, here.

wiki

 

Adoro te devote, here.

wiki

 

Regina coeli, here.

wiki

 

• Ave verum (Mozart), here.

wiki

 

• Veni Creator Spiritus (1632, chant), here.

wiki

 

 

Cantica / Songs.

Good songs in Latin, besides being fun to sing, provide grammatical examples upon which learners can draw and, at the same time, underscore the enduring expressive power of this ancient language.

 

Non nobis, here.

wiki

 

Gaudeamus igitur, (I) here.

wiki

 

Gaudeamus igitur, (II) here.

wiki

 

Nobilis albulus, here.

-

 

Heri, here.

-

 

 

Verbum Dei / Word of God.

Besides the obvious value of learning key passages of Scripture and the Fathers, such passages are a rich source of grammatical examples for learners.

 

Terribilis est locus iste: non est hic aliud nisi domus Dei, et porta caeli. Gen XXVIII: 17.

 

Tibi dico: Surge, tolle grabatum tuum et vade in domum tuam. Mark II: 11.

 

In principio erat Verbum et Verbum erat apud Deum et Deus erat Verbum. John I: 1.

 

Ego sum via, et veritas, et vita; nemo venit ad Patrem nisi per me. John XIV: 6.

 

• Non enim iudicavi scire me aliquid inter vos nisi Iesum Christum et hunc crucifixum. I Cor. II: 2.

 

Quicumque vult salvus esse ante omnia opus est, ut teneat catholicam fidem: Quam nisi quisque integram inviolatamque servaverit, absque dubio in aeternum peribit. Athanasian Creed, 6th century.

 

• Fecisti nos ad te, Domine, et inquietum est cor nostrum donec requiescat in te. Augustine, Confessions 1, 1.

 

 

Abbreviations.

 

AD ▫ EG ▫ DM AMDG QED ▫ AM ▫ PM ▫ NB ▫ INRI OPN RIP SPQR BVM ▫ ETC ▫ AUC ▫ FR ▫ SD ▫ SPD

 

 

 


Grammar points

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

The grammar points listed below are typically treated during a basic sequence of Latin studies (e.g., two years in college, or about three years in high school, or an equivalent period of independent study). These points are not of equal importance or difficulty. Some can be learned in a few minutes, others will require some days or weeks to learn and might require months to master. No particular textbook is required by this sequence although some textbook references are given for convenience.

 

Noun basics, here.

Second only to verbs, nouns and other 'substantives' are the most important words in a sentence.

 

Declensions, here.

1

2

3

4

5

Noun case system, here.

 

 

Minor case, vocative, here.

 

 

Semi-declined

Jesus, Jesu, Jesu, Jesum, Jesu.

 

 

Indeclinable

fas ▫ nefas necesse mane satis instar nihil

 

 

 

Pronoun basics, here.

Personal, here.

ego

tu

is, ea, id

Relative, here; use, here. Collins, 10

qui

quae

quod

Emphatic, hic, here.

his

haec

hoc

Emphatic, ille, here.

ille

illa

illud

Unemphatic, iste, here.

iste

ista

istud

 

Adjective basics, here.

Collins

 

I/II Adjectives.

04

 

III Adjectives.

16

 

Partly irregular adjectives.

28

 

 

 Verb basics, here.

Verbs are the most important words in a sentence; besides conveying the main action in a sentence, finite Latin verbs usually convey who is the subject of the sentence.

 

Principal parts of verbs, here.

 

 

Regular, indicative, here.

1

2

3

4

Regular, subjunctive, here.

1

2

3

4

Esse, here.

indicative

subjunctive

Posse, here.

indicative

subjunctive

Passive voice in the present tenses.

07

 

Imperative mood, here.

19

 

 

Adverb basics, here.

Latin adverbs, small words that never change, are the students' friend: memorize them once and use them almost exactly as they are used in English.

 

 

Opposites

 

 

 

Opposites

sic ▫ non // bene ▫ male // merito ▫ immerito // lente ▫ cito // sursum ▫ deorsum // pigre ▫ diligenter // antea ▫ postea // deinceps ▫ retrorsum // benigne ▫ inique // rite ▫ perperam // vere ▫ false // certe ▫ minime // clam ▫ palam // procul ▫ prope //

 

 

 

Ranges & sequences

 

 

 

Ranges & sequences

numquam ▫ raro ▫ interdum ▫ semper ▫ saepe

semel ▫ bis ▫ ter ▫ quattor

heri ▫ hodie ▫ cras

imprimis ▫ deinde ▫ postremo

minime ▫ partim ▫ omnino

 

 

 

Pairings

 

 

 

Pairings

nunc ▫ tunc // hic ▫ ibi

 

 

 

Distinguish

 

 

 

Distinguish

foris ▫ foras // verum ▫ verumtamen

 

 

 

Interrogative

 

 

 

Interrogative

ubi ▫ quid ▫ quando ▫ quare ≈ cur ▫ quomodo ▫ quam

 

 

 

Common

 

 

 

Common

iterum ▫ statim ▫ subito ▫ repente

 

 

 

Preposition basics, here.

Latin prepositions, small words that never change, are the students' friend. Always memorize the case a given prepositions takes.

 

 

Accusative

 

 

 

Accusative

ad ▫ trans ▫ ante ▫ secundum ▫ propter ▫ ante ▫ apud ▫ ob ▫ praeter ▫ extra ▫ intra ▫ iuxta ▫ pone/post ▫ infra ▫ ultra ▫ versus ▫ propter ▫ per ▫ supra ▫ inter ▫ contra ▫ circum ▫ adversus/m ▫ cis/citra ▫ erga ▫ secus ▫ usque ▫ circa/circiter

 

 

 

Acc or Abl

 

 

 

Acc or Abl

in ▫ super ▫ sub

 

 

 

Ablative

 

 

 

Ablative

a (ab, abs) ▫ coram / palam ▫ cum ▫ sine ▫ pro ▫ prae ▫ de ▫ e (ex)

 

 

 

Improper

causa gratia vice(m)

 

 

 

Miscellaneous

 

 

 

Miscellaneous

subter (acc or rarely abl)

tenus (abl or gen, usually post-positive)

 

 

 

Conjunction basics, here.

Latin conjunctions, small words that never change, are the students' friend.

 

 Enclitics

-que ▫ -ve

 

 

 Post-positives

enim ▫ autem ▫ igitur ▫ tamen ▫ quoque

 

 

 Pairs

et ... et ▫ vel ... vel ▫ neque ... neque

 

 

 

 

 

 

 

Interjection basics, here.

Latin interjections, small words that never change, are the students' friend. They operate much like the English counterparts.

 

Ecce! ▫ Ehue! ▫ Proh dolor! ▫ O!

 

 

 

Selected grammar points.

Collins

 

Dative of the possessor.

03

 

Interrogative particle '-ne'

06

 

Quia, quod, quoniam ≈ that, since, because

08

 

Three ways out of a jam.

08

 

Infinitive as subject.

09

 

'causa' as improper preposition.

09

 

Perfect passive participle.

12

 

Enclitic '-dam'.

12

 

Ablative absolute.

13

 

You can't get enough of 'satis'.

15

 

Present active participle.

16

 

Vere vero verus, -a, -um.

 

 

 

Vocabulary (in continual process).

Collins Units 01-08. Collins main, here.

1

2

Collins Units 09-16. Collins main, here.

3

4

 

Alia.

Greetings.

 

 

Roman numerals, 1‒100, here.

 

 

Roman numerals, 101‒3,999, here.

 

 

Roman numbers (recitation), I‒X, here.

 

 

Unus, una, unum, here.

 

 

Duo, duae, duo / Tres, tres, tria, here.

 

 

Quattuor‒Viginti, here.

 

 

Benedictus, here.

 

 

Magnificat, here.

 

 

Nunc dimittis, here.

 

 

 

 Grammatical terms & questions

Collins

What is a nominal sentence?

# 18

 

What is parsing?

# 29

 

What is the agency 'a'?

# 37

 

Name three adjectives that work with an ablative.

# 38

 

What is ellipsis?

# 44

 

What is the number and gender of an infinitive noun (gerund)?

# 49

 

What is apposition?

# 77

 

What is a periphrastic construction?

# 98

 

What is the dative of personal agency?

# 99

 

What is the infinitive of purpose?

# 119

 

#

 

#

 

What are enclitics?

-

 

What is a heteroclyte?

-

 

Verbs such as 'give', 'offer', 'show', or 'tell', look for a - ?

-

 

 


 

Resources

 

Δ = link

to recording.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 Prayers.

 

 • (Signum crucis). In nómine Patris, et Fílii, et Spíritus Sancti. Amen. Δ vsi.

 

 • Ave Maria, grátia plena, Dóminus tecum. Benedicta tu in muliéribus, et benedictus fructus ventris tui, Jesus. Sancta Maria, Mater Dei, ora pro nobis peccatóribus, nunc et in hora mortis nostræ. Amen. Δ vsi.

 

 • Pater noster, qui es in cælis: sanctificetur nomen tuum; advéniat regnum tuum; fiat vóluntas tua, sicut in cælo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hódie; et dímitte nobis débita nostra, sicut et nos dimíttimus debitóribus nostris; et ne nos inducas in tentationem; sed líbera nos a malo. Δ vsi.

 

 • Gloria Patri, et Fílio, et Spirítui Sancto; sicut erat in princípio, et nunc, et semper, et in saecula saeculorum. Amen. Δ vsi.

 

  O mi Jesu, dimitte nobis debita nostra, libera nos ab ignis infernis, conduc in caelum omnes animas, praesertim illas quae maxime indigent misericordiae tuae.

 

 • Salve, Regina, mater misericordiæ: vita, dulcedo, et spes nostra, salve. Ad te clamamus exsules filii Hevæ. Ad te suspiramus, gementes et flentes in hac lacrimarum valle. Eia, ergo, advocata nostra, illos tuos misericordes oculos ad nos converte. Et Iesum, benedictum fructum ventris tui, nobis post hoc exsilium ostende. O clemens, O pia, O dulcis Virgo Maria. Amen. Δ vsi. // Ora pro nobis, sancta Dei Genetrix. Ut digni efficiamur promissionibus Christi.

 

 • (Prayer after rosary). Deus, cujus Unigénitus per vítam, mortem, et resurrectiónem Súam nóbis salútis ætérnæ præmia comparávit: concéde, quæsumus: ut hæc mystéria sacratíssimo beátæ Maríæ Vírginis Rosário recoléntes, et imitémur quod cóntinent, et quod promíttunt, assequámur, per eúndem Chrístum Dóminum nóstrum. Amen. Δ vsi.

 

 • (First table grace). Benedic, Dómine, nos, et hæc tua dona, quæ de tua largitate sumus súmpturi. Per Christum Dóminum nostrum. Amen. Δ pil.

 

 • (Second table grace). Agimus tibi gratias, omnipotens Deus, pro universis beneficiis tuis, qui vivis et regnas in saecula saeculorum. Fidelium animae, per misericordiam Dei, requiescant in pace. Amen. Δ pil.

 

 • Angelus Domini nuntiavit Mariæ. / Et concepit de Spiritu Sancto. Ave Maria.

 Ecce Ancilla Domini. / Fiat mihi secundum Verbum tuum. Ave Maria.

 Et Verbum caro factum est. / Et habitavit in nobis. Ave Maria.

 

 Ora pro nobis, Sancta Dei Genetrix. / Ut digni efficiamur promissionibus Christi.

 

 Oremus. Gratiam tuam quaesumus, Domine, mentibus nostris infunde; ut qui, angelo nuntiante, Christi Filii tui Incarnationem cognovimus, per passionem eius et crucem, ad resurrectionis gloriam perducamur. Per eundem Christum Dominum nostrum. Amen. Δ cf.

 

 • Anima Christi, sanctifica me. Corpus Christi, salva me. Sanguis Christi, inebria me. Aqua lateris Christi, lava me. Passio Christi, conforta me. O bone Jesu, exaudi me. Intra tua vulnera absconde me. Ne permittas me separari a te. Ab hoste maligno defende me. In hora mortis meæ voca me. Et iube me venire ad te, ut cum Sanctis tuis laudem te. In sæcula sæculorum. Amen.

 

 • Requiem aeternam dona eis (ei), Dómine, et lux perpétua lúceat eis (ei). Fidelium animae, per misericordiam Dei, requiescant in pace. Amen. / Animae omnium fidelium defunctorum, per misericordiam Dei, requiescant in pace. Amen. Δ om.

 

  Actiones nostras, quaesumus Domine, aspirando praeveni et adiuvando prosequere: ut cuncta nostra operatio a te semper incipiat, et per te coepta finiatur. Per Christum Dominum nostrum. Amen. Δ sra.


 

 Resources

 

Δ = link

to recording.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 Hymns.

 

 • Regina coeli, lætare, alleluia; Quia quem meruisti portare, alleluia; Resurrexit sicut dixit, alleluia; Ora pro nobis Deum, alleluia! Δ solo chant.

 

 • Tantum ergo Sacramentum, veneremur cernui: Et antiquum documentum, novo cedat ritui: Præstet fides supplementum, sensuum defectui. // Genitori, Genitoque, laus et iubilatio, salus, honor, virtus quoque sit et benedictio: Procedenti ab utroque, compar sit laudatio. Amen. Δ choir chant.

 

 • O salutaris Hóstia, Quae caeli pandis óstium: Bella premunt hostília, da robur fer auxílium. // Uni trinoque Dómino sit sempiterna glória, Qui vitam sine término nobis donet in pátria. Δ choir; Δ solo and organ.

 

 • O sanctissima, o piissima, dulcis Virgo Maria! Mater amata, intemerata, ora, ora pro nobis. // Tu solatium et refugium, Virgo Mater Maria. Quidquid optamus, per te speramus; ora, ora pro nobis. Δ choir; Δ choir and organ.

 

 • Adoro te devote, latens deitas, Quæ sub his figuris vere latitas; Tibi se cor meum totum subjicit, quia te contemplans totum deficit. // Visus, tactus, gustus in te fallitur, sed auditu solo tuto creditur. Credo quidquid dixit Dei Filius; nil hoc verbo Veritátis verius. // In cruce latebat sola Deitas, at hic latet simul et humanitas, Ambo tamen credens atque confitens, peto quod petivit latro pœnitens. // Plagas, sicut Thomas, non intueor: Deum tamen meum te confiteor. Fac me tibi semper magis credere, in te spem habere, te diligere. Δ chant.

 

  Ave, verum corpus, natum de Maria virgine: // Vere passum, immolatum in cruce pro homine; // Cujus latus perforatum unda fluxit et sanguine. // Esto nobis praegustatum in mortis examine. Δ four voices.

 

  Veni Creator Spiritus mentes tuorum visita, imple superna gratia quae tu creasti pectora. // Qui diceris Paraclitus, altissima donum Dei, fons vivus, ignis, caritas, et spiritalis unctio. // Tu, septiformis munere, digitus paternae dexterae, Tu rite promissum Patris, sermone ditans guttura. // Accende lumen sensibus: infunde amorem cordibus: infirma nostri corporis virtute firmans perpeti. // Hostem repellas longius, pacemque dones protinus: ductore sic te praevio vitemus omne noxium. // Per te sciamus da Patrem, noscamus atque Filium; Teque utrisque Spiritum credamus omni tempore. // Deo Patri sit gloria, et Filio, qui a mortuis surrexit, ac Paraclito, in saeculorum saecula. Amen. Δ chant.

 


 

 Resources

 

Δ = link

to recording.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Top

 Songs.

 

Gaudeamus igitur, 13th century. Δ two verses; Δ complete song.

(I) Gaudeamus igitur, juvenes dum sumus. (bis)

Post iucundam iuventutem, post molestam senectutem,

nos habebit humus, nos habebit humus!

 

(II) Vivat academia, vivant professores! (bis)

Vivat membrum quodlibet, vivant membra quaelibet,

semper sint in flore, semper sint in flore!

 

(Others)

 

Ubi sunt qui ante nos, in mundo fuere? (bis)

Vadite ad superos, transite in inferos,

hos si vis videre, hos si vis videre!

 

Vita nostra brevis est, brevi finietur. (bis)

Venit mors velociter, rapit nos atrociter,

nemini parcetur, nemini parcetur!

 

Semper ius canonicum confirmet Ecclesiam. (bis)

Canonistae nobis dant, ceteri quam obscurant,

viam veram et correctam, viam veram et correctam!

 

 Let us rejoice thus, while we are young (twice)
 After a pleasant youth, after troublesome old age,
 the earth will have us, the earth will have us!

 

Long live the school! Long live the teachers! (twice)
Long live each student, long live every student,
forever may they flourish, forever may they flourish!

 

 

Non nobis, Psalm 115:1. Δ (Doyle).

Non nobis Domine, Domine, non nobis, Domine,

sed nomini, sed nomini tuo da gloriam.

 

Not us, O Lord, O Lord, not to us, O Lord,

but to (your) name, to your name give the glory.

 

Heri. Δ (Beatles / Ranieri).

O heri, omnes curae distabant mihi

ac labores sunt mansuri

o, ipse credo in hoc heri.

 

Et statim, non sum tantus vir quem noverim,

umbrae pendentes crescunt sensim

O di, heri coit statim.

 

Cur me reliquit, nemo scit, non dixit mi

dixi rem pravam, iam cupiam uti sit heri.

 

O heri, ludebamus amore facili,

ac nunc volo modo celari

O, ipse credo in hoc heri.

 

Cur me reliquit, nemo scit, non dixit mi

dixi rem pravam, iam cupiam uti sit heri.

 

O heri, ludebamus amore facili,

ac nunc volo modo celari

O, ipse credo in hoc heri.

 

 Mmmmmm.

 

 

 

Nobilis albulus. Δ (Rogers-Hammerstein / Ranieri)

Cur non mi dixsti?

Quid?

Ut afferam harmonicam.

 

Nobilis albule, mane me salutas

floscule, clarule, corcula mea laetas.

 

Candida nix, crescas, floreas,

floreasque semper.

Nobilis albule, patriam umquam beato!

 

Why didn't you tell me?

What?

That I should bring my harmonica.

 

 

 

Sicut Pater, taciter, stat Faber supra nos. Dicit nobis suaviter, Defendo quoque vos.

 



 

 staging, disregard materials below.